Startseite

Działalność międzynarodowa Mailen Drucken

Fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt (Niemiecka Fundacja Federalna Środowisko) została założona w roku 1991 decyzją Niemieckiego Parlamentu Federalnego w celu wspierania przedsięwzięć w dziedzinie ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw. Wsparcie udzielane jest w działach dotacyjnych techniki ochrony środowiska, badań naukowych, ochrony przyrody i edukacji ekologicznej.

Fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt jest prywatnoprawną fundacją użytku publicznego i działa poza programami państwowymi, może je jednak uzupełniać. Zalicza się ją do największych fundacji ochrony środowiska na świecie.

Mimo iż jej działalność dotacyjna wyraźnie koncentruje się na Niemczech, fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt od początku istnienia podjęła również wyzwania międzynarodowe. Geograficzny punkt ciężkości transgranicznego wspierania projektów stanowią kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Szczególnym zainteresowaniem objęte są przy tym nowe kraje członkowskie Unii Europejskiej. Jak dotąd, DBU przyznała dotacje na realizację ponad 200 międzynarodowych projektów, zlokalizowanych poza granicami Niemiec, i przewiduje, że wsparcie to będzie w następnych latach sukcesywnie rosnąć.

Wspieranie przedsięwzięć poza granicami Niemiec realizowane jest w ścisłej współpracy z partnerami projektu w kraju i za granicą. W szczególności niemieccy partnerzy projektu, których udział jest wymagany w każdym przedsięwzięciu, lecz również ministerstwa, instytucje naukowe lub działające na arenie międzynarodowej fundacje przyczyniają się do tego, że projekty fundacji Deutsche Bundesstiftung Umwelt mogą również za granicą przybrać charakter modelowy i wnieść konkretne impulsy do polepszenia sytuacji w dziedzinie ochrony środowiska.

Spojrzenie na międzynarodową działalność dotacyjną fundacji Deutsche Bundesstiftung Umwelt pokazuje, że od początków jej istnienia znaczenie tej działalności stale rośnie. Pierwotnie poza granicami Niemiec dotowane były jedynie projekty w pasie przygranicznym krajów sąsiednich. Obecnie istnieje możliwość wspierania projektów w większości krajów Unii Europejskiej, bez geograficznych ograniczeń. Priorytetowo traktowane są przy tym kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Początkowe ukierunkowanie na dwa państwa sąsiednie, Polskę i Czechy, z biegiem lat poszerzało swój geograficzny zakres i dzisiaj możliwe jest wspieranie projektów realizowanych na przykład w krajach bałtyckich, krajach byłej Jugosławii, Bułgarii czy Rumunii. Z bilansu wynika, że ponad 90% międzynarodowych projektów zlokalizowanych jest w Europie Środkowej i Wschodniej.

Jeśli przyjrzeć się treści wspartych przez Fundację międzynarodowych projektów, to można stwierdzić, że jednoznacznie przeważają przedsięwzięcia z zakresu edukacji ekologicznej i komunikacji w ochronie środowiska. Na ten zakres tematyczny przypada dwie trzecie wszystkich projektów. To szczególne ukierunkowanie bierze się prawdopodobnie stąd, że w wielu krajach Europy Środkowej i Wschodniej na pierwszym planie stawia się przekaz wiedzy o środowisku i kształtowanie świadomości ekologicznej, które są postrzegane jako warunek konieczny do wdrażania dalszych aktywności w dziedzinach techniki ochrony środowiska, ochrony przyrody lub na szczeblu ustawodawcy. Znamienne jest, że wśród wnioskodawców przeważają stowarzyszenia, związki i organizacje pozarządowe (prawie 50%), podczas gdy przedsiębiorstwa i biura inżynierskie stanowią tylko około 25% ogólnej ich liczby.

Swoje zaangażowanie w krajach Europy Środkowej i Wschodniej fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt opiera na korzystnych przesłankach. Są nimi doświadczenia landów wschodnich, zdobyte po zjednoczeniu Niemiec w roku 1989. W pierwszych latach swojej działalności Fundacja koncentrowała swoją działalność na ochronie środowiska we wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec, tzn. w pięciu nowych krajach związkowych: Turyngii, Saksonii, Meklemburgii, Brandenburgii i Saksonii-Anhalt.

Dzięki wspieraniu projektów w części Niemiec należącej kiedyś do bloku państw komunistycznych zdobyto cenne doświadczenia, które obecnie wykorzystuje się w działalności Fundacji w Europie Wschodniej. Pomagają one dzisiaj zrozumieć określone zależności, występujące w krajach Europy Wschodniej, oraz prawidłowo ocenić istniejące w nich warunki. Dotyczy to na przykład cech szczególnych państwowej biurokracji, obowiązujących regulacji prawnych czy użytkowania struktur cywilno-społecznych. We współpracy niemieckich wnioskodawców z krajami partnerskimi Europy Wschodniej właśnie partnerzy kooperacyjni ze wschodnich Niemiec sprawdzają się jako szczególnie cenni „budowniczowie mostów”.

Fundacja Deutsche Bundestiftung Umwelt w czasie swojej wieloletniej działalności na arenie międzynarodowej zdobyła wiele doświadczeń, które są nie bez znaczenia dla jej przyszłych decyzji.

Jednym z najważniejszych doświadczeń jest to, że dotacje mogą być przyznawane tylko tam, gdzie mamy do czynienia z rzetelnymi partnerami i zapewniona jest współpraca oparta na zaufaniu, przy czym rzetelność musi charakteryzować również partnera niemieckiego. Przy takim uwarunkowaniu sprawdziło się ostrożne, lecz sukcesywne wdrażanie nowych tematów lub rozpoczęcie działalności dotacyjnej w nowych, wcześniej nieuwzględnianych krajach. Rzetelność dotyczy nie tylko skutecznej współpracy z władzami czy bezpieczeństwa prawnego, lecz również bezpośredniego zaufania do osób i partnerów pracujących przy wdrożeniu projektów.

Szczególna regulacja dla projektów zagranicznych polega na tym, że wymagana jest kooperacja partnera zagranicznego z partnerem z Niemiec, przy czym partner niemiecki przyjmuje rolę wnioskodawcy wobec Deutsche Bundesstiftung Umwelt.

Wymagana przez Fundację współpraca między niemieckimi i zagranicznymi partnerami sprawdziła się w praktyce. Ważne jest przy tym, aby wybrany partner niemiecki nie tylko traktował swoją rolę pro forma, lecz czynnie włączał się do planowania i realizacji projektu. Zasady i regulacje współpracy partnerzy powinni ustalić odpowiednio wcześnie, aby nie powstało wrażenie, że jeden z partnerów jest uprzywilejowany względem drugiego.

Fundacja jest świadoma tego, że jej wymogi dotyczące innowacyjności i charakteru modelowego, wobec wysokich standardów obowiązujących w Niemczech, nie mogą zostać wiernie przeniesione na inne kraje. Konieczne jest dostosowanie pojęcia innowacyjności do możliwości danego kraju. W tym kontekście ważne jest, czy planowany projekt dla danego kraju partnerskiego jest tak dalece pilotażowy, że można mu nadać z tego tytułu szczególną rangę.

Jednym z ważnych doświadczeń, które wywodzi się nie tylko z działalności międzynarodowej, jest przekonanie, że wielkość projektu nie idzie w parze z jego jakością. Przeciwnie, w różnych krajach wiele mniejszych projektów wywołało znacznie większy rezonans, niż się w tym przedziale wielkości spodziewano. Wobec niewystarczającej ilości środków dotacyjnych fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt skłania się do rozdysponowania posiadanych kwot na realizację małych, lecz skutecznych przedsięwzięć.

Bardzo dobre doświadczenia fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt zdobyła przy współpracy z innymi instytucjami finansującymi. Dotyczy to zarówno współpracy z dużymi fundacjami, jak również kooperacji z niemieckimi i europejskimi instytucjami, takimi jak: Federalne Ministerstwo Ochrony Środowiska, Federalny Urząd Ochrony Środowiska, Spółka dla Współpracy Technicznej czy Unia Europejska. Na poziomie fundacji, Deutsche Bundesstiftung Umwelt od 1996 roku intensywnie współpracuje z różnymi fundacjami amerykańskimi i Federalnym Związkiem Fundacji Niemieckich.

Oprócz klasycznej działalności dotacyjnej fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt realizuje w Europie Środkowej program stypendialny. Program ten opiera się na założeniu, że w Europie Środkowej i Wschodniej leży ogromny potencjał odciążenia środowiska oraz bogate zasoby przyrodnicze dla realizacji ochrony środowiska w europejskim wymiarze. Ponieważ wysoko wykwalifikowani i mocno zmotywowani młodzi naukowcy postrzegani są jako przyszli decydenci, Niemcy mogą odegrać ważną rolę przy przekazie wiedzy potrzebnej im do kształtowania koniecznych działań w ochronie środowiska naturalnego i ochrony przyrody w ich rodzimych krajach. Fundacja DBU wychodzi z założenia, że nowe kraje członkowskie Unii Europejskiej mają szczególny deficyt w zakresie zintegrowanej ochrony środowiska w procesach produkcyjnych i dlatego sensowna jest orientacja na niemieckie standardy i na rozwinięte w Niemczech technologie ochrony środowiska. Ważnym celem tego programu wymiany z Europą Środkową i Wschodnią jest, aby przy pomocy tych młodych naukowców nawiązywać kontakty ponad granicami i znosić bariery.

Fundacja DBU wspiera realizację programu stypendialnego nie tylko finansowo. Wszyscy zagraniczni stypendyści są po przyjeździe do Niemiec objęci opieką i otrzymują wsparcie ideowe. Celem jest sukcesywna budowa sieci ekspertów, którzy nie tylko w trakcie trwania praktyki w Niemczech, lecz również w przyszłości będą utrzymywać ożywione kontakty między sobą i z DBU, przez co generalnie zostanie wzmożony transfer wiedzy i poszerzy się współpraca z partnerami niemieckimi.

W niektórych krajach Europy Wschodniej, tj. Polsce, Czechach i trzech krajach bałtyckich, fundacja Deutsche Bundesstiftung Umwelt rozpoczęła od 1997 roku tworzenie programów wymiany stypendialnej, służących wspieraniu młodych naukowców szkół wyższych w tych krajach. Podczas gdy program ten w Polsce kończy już swoją drugą pięcioletnią fazę, kooperacja w tym zakresie z krajami bałtyckimi i regionem kaliningradzkim oraz z Republiką Czeską istnieje od trzech lat, a nawet dopiero od roku. Łącznie dla młodych naukowców z tych krajów może zostać przyznanych w ciągu roku około 50 stypendiów naukowo- badawczych. Stypendyści przyjeżdżają z reguły na praktyki w niemieckich instytucjach, w których zdobywają kwalifikacje do dalszej pracy w ochronie środowiska, na sześć do dwunastu miesięcy. Przyjmującymi ich instytucjami są centra naukowo-badawcze i szkoły wyższe, lecz również przedsiębiorstwa, ministerstwa, urzędy i organizacje pozarządowe. Łączna liczba sfinansowanych stypendystów z wymienionych krajów wynosi obecnie 200 osób. Dodatkowo program został poszerzony na dotychczas nieuwzględnione kraje Europy Wschodniej, takie jak Węgry, Bułgaria i Rumunia.

Podstawę dla międzynarodowej działalności dotacyjnej Fundacji stanowią wytyczne działania, które określają ramy przyznawania dotacji w głównych działach dotacyjnych techniki ochrony środowiska, badań naukowych i ochrony przyrody oraz komunikacji w ochronie środowiska. Formułują one również kryteria przyznawania dotacji. Główne działy dotacyjne są podzielone na dziewięć dziedzin tematycznych.

Zapytania i wnioski dotyczące wsparcia finansowego projektów międzynarodowych mogą być kierowane do pracowników Fundacji, którzy zajmują się tymi właśnie zagadnieniami. Koordynacją zapytań i udzielaniem informacji wstępnych zajmuje się pion „Kontakty międzynarodowe” i leży w kompetencji pana dr Ulricha Wittego. Ponadto do dyspozycji jest trzech tzw. specjalnych rzeczników Fundacji, którzy służą swoją wiedzą i doświadczeniem w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Są to pani Romana Cermanova dla Czech i Słowacji, pani Wiesława Dyki dla Polski i pani Claudia Domel dla innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Informacje dotyczące programu stypendialnego znajdują się na stronie internetowej www.dbu.de/stipendien/international.php. Zapytania mogą też być kierowane do koordynatora międzynarodowego programu stypendialnego, dr Nicole Freyer.

Nach oben | Kontakt | Wegbeschreibung | Impressum